Pirinç çubuk, bakır ve çinko alaşımından ekstrüzyon ve çekme yöntemiyle üretilen; yuvarlak, altıgen veya kare kesitli dolu bir yarı mamuldür. Talaşlı imalatta en çok tercih edilen alaşım, içindeki kurşun sayesinde kısa talaş veren MS58 (CuZn39Pb3) kalitesidir. Soğuk şekillendirme ve bükme gerektiren işlerde ise kurşunsuz MS63 (CuZn37) öne çıkar.
Doğru çubuğu seçerken üç şeye bakılır: parçanın nasıl işleneceği (torna, dövme, bükme), ölçü toleransı (kalibreli ya da presten çıktığı gibi) ve parçanın çalışacağı ortam. İçme suyuyla temas edecek parçalarda kurşun oranı düşük alaşımlar ayrıca değerlendirilmelidir.
MS58 (CuZn39Pb3) yaklaşık %58 bakır ve %3 kurşun içerir; otomat tezgâhlarında ve CNC tornada çok rahat işlenir. MS63 (CuZn37) kurşunsuzdur, daha sünektir ve soğuk bükme, perçinleme, derin çekme gibi şekillendirme işlerine daha uygundur. Talaş kaldırılacaksa MS58, şekil verilecekse MS63 seçilir.
Pres çubuk ekstrüzyondan çıktığı hâliyle kullanılır; yüzeyi daha mat, ölçü toleransı daha geniştir. Kalibreli çubuk ise soğuk çekilerek hassas çap toleransına ve parlak yüzeye getirilir. Otomat tezgâhına doğrudan bağlanacak ya da yüzeyi görünecek parçalarda kalibreli çubuk tercih edilir.
Pirincin yoğunluğu yaklaşık 8,5 g/cm³ kabul edilir. Yuvarlak çubukta metre ağırlığı (kg) = çap × çap × 0,00667 formülüyle bulunur (çap mm cinsinden). Örneğin 20 mm çubuğun bir metresi yaklaşık 2,67 kg gelir. Altıgen ve kare kesitlerde katsayı değişir.
Pirinç demir içermediği için paslanmaz; ancak havayla temas ettikçe yüzeyi kararır ve zamanla kahverengi-yeşil bir oksit tabakası oluşur. Bu tabaka malzemeye zarar vermez. Parlak görünüm isteniyorsa parça cilalanır ya da vernik veya kaplama ile korunur.
Rakor, nipel, vana ve musluk gövdeleri, elektrik bağlantı elemanları, cıvata ve somunlar, kapı kolu ve banyo aksesuarları ile takı ve dekorasyon parçaları en yaygın kullanım alanlarıdır. Yassı kesit gerekiyorsa pirinç lama, içi boş kesit gerekiyorsa pirinç boru ve profil daha ekonomik olur.
İlgili sayfalar: Pirinç grubu ürünleri · Pirinç lama · Pirinç levha · Pirinç metalinin kullanım alanları · Paslanmaz çelik ile pirinç karşılaştırması